AB'nin yeni geri gönderme kuralları: oturma hakkı olmayan yabancılar için 2027'den itibaren neler değişiyor ve işçilerinizi yasal durumda nasıl tutarsınız

Uzatma dosyası bir imza beklediği için üç haftadır süresi dolmuş bir tek izin. Bir cuma günü sona eren bir sözleşme; kimse o kişiye pazartesiden itibaren ne kadar süresi olduğunu söylememiş. Yabancı bir işçi çoğu zaman oturma hakkını böyle kaybeder: kaçırılan bir süre yüzünden.

1 Ekim 2026'da AB Konseyi, oturma hakkı kalmamış AB dışı ülke vatandaşları için tüm Birlik'te ortak kurallar belirleyen Geri Gönderme Tüzüğü'nü kabul etti. Tüzük olduğu için Romanya'da da doğrudan uygulanır ve bugün OUG 194/2002'nin geri gönderme bölümünün dayandığı 2008/115/CE sayılı Direktif'in yerini alır.

Mantığını akılda tutmak kolaydır:

• belgelerini güncel tutan kişi hiçbir değişiklik hissetmez;
• oturma hakkını kaybeden, ama yetkililerle iş birliği yapan ve durumunu düzelten ya da zamanında çıkış yapan kişi, yasal olarak geri dönme şansını korur;
• saklanan ya da gizlice başka bir üye devlete giden kişi, bugüne kadar olduğundan çok daha ağır bir bedel öder.

Kimi ilgilendirir, kimi ilgilendirmez

Geçerli vizesi veya izni olan işçileri ilgilendirmez. Çalışma onayı, uzun süreli vize, tek izin ve WorkinRomania.gov.ro'daki işlemler tam olarak olduğu gibi kalır. Uzatma başvurusunu zamanında yapmış ve cevap bekleyen kişiyi de ilgilendirmez: başvuru belgesiyle kalışı yasaldır.

Oturma koşullarını artık karşılamayan her AB dışı ülke vatandaşını ilgilendirir (md. 3 bent 2). Yabancı işçiler arasında sık görülen durumlar şunlardır:

• tek iznin süresi dolmuş ve uzatma başvurusu yapılmamıştır;
• iş sözleşmesi sona ermiş ve yeni bir işverenin tek başvuruyu yapabileceği 90 gün geçmiştir;
• oturma hakkının uzatılması reddedilmiştir;
• izin talep edilmeden uzun süreli vizenin süresi dolmuştur.

Bu durumlarda geri gönderme kararı, yasal kalışı sona erdiren kararla birlikte ya da hemen ardından verilir (md. 5 fıkra 12). Başka bir üye devlette geçerli oturma izni veya uzun süreli vizesi olan kişiye geri gönderme kararı verilmez: ondan hemen o devlete gitmesi istenir (md. 6).

Ne zamandan itibaren uygulanır

Konsey, AB Resmî Gazetesi'ndeki yayımın oylamadan sonraki haftalarda yapılacağını duyurdu; bu nedenle işçileri doğrudan ilgilendiren kurallar 2027 sonbaharında uygulanmaya başlar. O zamana kadar OUG 194/2002 bugünkü haliyle yürürlükte kalır. Geçiş yılının bir amacı var: Romanya yasasını uyumlu hale getirir, firmalar da izin kayıtlarını düzene sokmak için zaman kazanır.

Kısaca neler değişiyor

İş birliği fark yaratır

Tüzük, aynı durumdaki iki kişiye, oturma hakkını kaybettikleri andan itibaren nasıl davrandıklarına göre çok farklı yaklaşır.

İş birliği yapan kazanır:

• çıkış süresi uzatılabilir; örneğin bir geri dönüş ve yeniden entegrasyon programına giren kişi için (md. 5 fıkra 4);
• yetkili makam giriş yasağından vazgeçebilir (md. 8 fıkra 7);
• daha önce verilmiş bir yasak, gönüllü olarak çıktığını kanıtlayan kişi için geri alınabilir, askıya alınabilir veya kısaltılabilir (md. 9 fıkra 1);
• devletler, dönülen ülkede de dahil olmak üzere lojistik, mali veya maddi destek içeren geri dönüş ve yeniden entegrasyon programları bulundurmak zorundadır (md. 44).

İş birliği yapmak somut olarak şu demektir (md. 18):

• yetkililerin size ulaşabileceği durumda kalmanız ve başka bir üye devlete gitmemeniz;
• kimlik ve seyahat belgelerinizi teslim etmeniz veya bunların alınmasına yardımcı olmanız;
• biyometrik verilerinizi, adresinizi, telefonunuzu ve e-postanızı vermeniz ve her değişikliği bildirmeniz;
• belgeleri yok etmemeniz, sahte kimlik kullanmamanız ve sınır dışı edilmeye karşı koymamanız;
• çağrıldığınızda Romanya makamlarına veya kendi ülkenizin makamlarına gitmeniz.

İş birliği yapmayan bu avantajları kaybeder. Devlet ona en az bir denetim tedbiri uygular: belirli bir bölgede kalma, belirlenen bir adreste oturma veya düzenli olarak yetkililere görünme yükümlülüğü (md. 20). Çıkış süresi kısaltılabilir (md. 5 fıkra 5). Ayrıca devlet şunları uygulayabilir (md. 22):

• ulusal yasanın öngördüğü yerlerde çalışma izninin reddedilmesi veya geri alınması;
• giriş yasağının izin verilen en üst süreye kadar uzatılması;
• mali yaptırımlar;
• ulusal yasanın öngördüğü yerlerde, hapis dahil cezai yaptırımlar;
• gönüllü geri dönüş için verilen yardımların ve desteğin azaltılması.

Geri göndermeyi hazırlamak için yetkililer, yabancının rızası olmadan, kişinin üstünü ve bir emirle evini arayabilir, telefonlara ve ilgili diğer eşyalara el koyabilir (md. 21).

Para cezalarının tutarı Romanya yasasındaki gibi kalır: bugün, yasa dışı kalış için süreye göre 400 ile 1.200 lei arasında (ayrıntılar oturma izni rehberinde).

Giriş yasağı: bilinmesi gereken üç şey

Giriş yasağı üç durumda geri gönderme kararıyla birlikte zorunlu olarak verilir (md. 8 fıkra 1): yabancı görevliler eşliğinde sınır dışı edilir, kendisine verilen sürede çıkmamıştır veya güvenlik riski oluşturur. Diğer durumlarda yetkili makam, yabancının ne kadar iş birliği yaptığını dikkate alarak karar verir.

• Yalnızca Romanya'da değil, tüm üye devletlerin topraklarında geçerlidir ve yabancının Birlik'ten fiilen çıktığı tarihten itibaren işlemeye başlar (md. 8 fıkra 9).
• Kalış süresini aştığı tespit edilen kişiye, çıkış yaptıktan sonra bile, geri gönderme kararı olmadan çıkıştaki sınır kontrolünde de uygulanabilir (md. 8 fıkra 4–5). Süresi dolmuş izinle ülkeden çıkmak gecikmeyi silmez.
• Devlet, bir yasağın geri alınmasını sınır dışı etme masraflarının ödenmesi şartına bağlayabilir (md. 9 fıkra 5). Kendi başına ve süresi içinde çıkan kişi bu noktaya gelmez.

Başka bir AB devletine gitmek durumu neden kötüleştirir

Romanya'da belgesiz kalan bazı işçiler başka bir üye devlete gitmeyi ve orada her şeye baştan başlamayı dener. Yeni tüzükle bu yol üç yönden kapanır:

• hakkı olmadan başka bir üye devlete gitmek, zorla sınır dışı etme sebebidir (md. 10 fıkra 1 bent d);
• aksi kanıtlanana kadar kaçma riski sayılır (md. 19 fıkra 1), yani idari gözetime alınma gerekçesidir (md. 29);
• diğer devlet Romanya'nın kararını Schengen Bilgi Sistemi'nde görür ve doğrudan uygulayabilir; orada da yeni bir idari gözetim süresi başlar (md. 30).

İşçi her durumda ne yapabilir

Hemen her durumun bir çıkış yolu vardır; yeter ki zamanında kullanılsın.

İşverenin yapması gerekenler

Tüzük firmaya yeni yükümlülükler getirmez. Ancak bir işçinin kalışının bağlı olduğu sürelerin neredeyse hepsi işverenin masasından geçer.

1. Bitiş tarihlerinin kaydını tutun. Uzatma başvurusu, oturma hakkının süresinin dolmasından en az 30 gün önce yapılır. Dosyayı 60 gün önce başlatın.

2. Sözleşme sona erdiğinde işçiye sona erdirme kararını aynı gün verin ve yeni bir işverenin onun için tek başvuruyu yapabileceği 90 günü olduğunu anlatın. IGI'ye 5 günlük süre içinde bildirimde bulunun (OUG 32/2026 md. 7).

3. Oturma hakkı kalmamış bir işçiyi çalıştırmaya devam etmeyin. Bu, OUG 194/2002'de bir kabahattir ve her işçi için ayrı ayrı cezalandırılır.

4. Çalışanlarınızdan kimlerin af kapsamında olduğunu kontrol edin. Onlar için son tarih 31 Aralık 2026'dır ve başvuru işverenden başlar.

5. Çalışanlarınızla bu konuyu konuşun. Birçok işçi, izninde hangi tarihin yazdığını ve o tarihten sonra ne olacağını bilmez. Anladıkları dilde on dakikalık bir konuşma, onları yıllarca sürecek bir yasaktan kurtarabilir.

Kısaca

Kaynaklar

• AB Konseyi'nin 1 Ekim 2026 tarihli basın açıklaması
• Avrupa Parlamentosu ve Konsey tarafından kabul edilen tüzük metni (PE-CONS 40/26)

---

Bu kaynak bilgilendirme amaçlıdır ve 11 Ekim 2026 tarihindeki durumu yansıtır. Atıf yapılan maddeler, Avrupa Parlamentosu ve Konsey tarafından kabul edilen tüzük metnindendir (PE-CONS 40/26). Tüzüğün uygulanma tarihine kadar OUG 194/2002'deki kurallar geçerli kalır. Somut bir durum için IGI'ye ve bir uzmana danışmanızı öneririz.